Kim Sang Sik, khung thành bỏ ngỏ và trận đấu định mệnh với Pakistan

Trong phòng họp báo, Kim Sang Sik ngồi xuống và đặt hai bàn tay lên mặt bàn. Ông không mở đầu bằng tỷ số. Ông mở đầu bằng một từ mà ít huấn luyện viên dám thốt ra trước ống kính: "đau". Phía sau ông là tấm biển của một giải đấu khu vực. Phía trước ông là những micro, những câu hỏi, và một đất nước đang chờ xem liệu nỗi đau ấy có được chữa lành bằng một trận thắng hay không.

Đội tuyển Việt Nam vừa rời sân với thất bại trước Thái Lan. Ba điểm sau hai trận, một chiến thắng và một thất bại, và thất bại kia rơi đúng vào chỗ mà người hâm mộ Việt Nam cảm thấy đau nhất. Suất vào trận chung kết đã tuột khỏi tầm tay. Trận gặp Pakistan vào ngày 2 tháng 10 vì thế mang một sức nặng khác thường: thắng để bước vào trận tranh hạng ba, hoặc trắng tay và kết thúc giải đấu bằng một vết thương chưa kịp lành.

Tôi đã ngồi trong rất nhiều buổi họp báo kiểu này. Chúng thường giống nhau đến mức nhàm chán: huấn luyện viên nói về "từng trận một", về "tôn trọng đối thủ", về "toàn đội sẽ cố gắng hết mình". Nhưng đôi khi, giữa những câu nói được sắp đặt ấy, có một chi tiết nhỏ lộ ra sự thật. Lần này, chi tiết ấy nằm ở một vị trí mà không ai muốn nghĩ tới: khung thành.

Thủ môn Le Giang Patrik gặp chấn thương ở vùng khuỷu tay và phải khâu hai mũi. Với một thủ môn, đó là vị trí nhạy cảm bậc nhất. Bàn tay và cánh tay là công cụ lao động, là nơi tiếp xúc với quả bóng trong mọi pha bóng sống, là thứ mà một thủ môn dựa vào để giữ lấy sự nghiệp của mình. Kim Sang Sik nói rằng đội sẽ cho anh kiểm tra, theo dõi trong ngày hôm nay và ngày mai, rồi trao đổi với huấn luyện viên thủ môn trước khi đưa ra quyết định. Ông cũng nói thẳng tên người thay thế: Trung Kien.

Việc một huấn luyện viên công bố phương án dự phòng trước khi kết quả kiểm tra có, tự nó đã là một tín hiệu. Không ai làm điều đó nếu mọi thứ đã rõ ràng. Trong bóng đá, khung thành là vị trí duy nhất mà một chấn thương nhỏ có thể làm sụp đổ cả một hệ thống phòng ngự, bởi hàng thủ chơi bằng niềm tin vào người đứng sau lưng mình.

Về mặt chiến thuật, trận gặp Pakistan được định vị là trận phải thắng, giành trọn ba điểm. Cách đặt mục tiêu như vậy thường dẫn tới một thế trận đẩy cao hơn, mạo hiểm hơn, với hàng công được tăng cường và hàng thủ chấp nhận rủi ro. Đội đã phân tích video đối thủ, một công việc chuẩn mực nhưng không phải lợi thế cạnh tranh đặc biệt, bởi đội nào cũng làm điều đó trước mỗi trận. Điều đáng chú ý là Kim Sang Sik đồng thời gọi đây là cơ hội để các cầu thủ "tích lũy kinh nghiệm và trưởng thành".

Hai thông điệp ấy đặt cạnh nhau tạo ra một khoảng trống. Một bên là áp lực phải thắng. Một bên là cách nói của một dự án dài hạn. Khoảng trống đó không phải là sự mâu thuẫn vô tình. Nó là cách một huấn luyện viên quản lý kỳ vọng, chuẩn bị sẵn hai lối kể cho cùng một sự việc, để dù kết quả thế nào thì câu chuyện vẫn đứng vững.

Có một nghịch lý trong cách bóng đá vận hành. Một đội bóng có thể chơi hay hơn đối thủ, kiểm soát bóng nhiều hơn, tạo ra nhiều cơ hội hơn, và vẫn thua. Nhưng một thủ môn mắc một lỗi nhỏ có thể xóa sạch mọi nỗ lực của mười người phía trên. Đó là lý do vì sao vị trí này luôn là biến số đơn lẻ có sức nặng nhất trong một trận đấu, và cũng là lý do vì sao tin tức về khuỷu tay của Le Giang Patrik đáng lo hơn bất kỳ tin tức nào khác trong ngày hôm nay.

Ở đây tôi muốn nói thẳng một điều mà ít người muốn nghe. Trận tranh hạng ba có giá trị thể thao rất thấp. Nó là một trận an ủi, dành cho những đội vừa thua ở vòng trước. Nhưng ở Việt Nam, sức nóng của nó lại bị đẩy lên rất cao, bởi vì nó gắn với một thứ khác hẳn: ký ức về Thái Lan. Nỗi đau thua Thái Lan lớn hơn nhiều so với ý nghĩa của một suất hạng ba. Bất kỳ ai từng theo dõi bóng đá Đông Nam Á đều hiểu điều đó.

Tôi nhớ một đêm ở Brisbane Road, khi Leyton Orient xuống hạng và hơn bốn nghìn người vẫn hát suốt chín mươi phút thay vì la ó. Đêm Brisbane Road không dạy tôi chấp nhận thất bại, nó dạy tôi nhìn lại bằng một đôi mắt khác. Điều tôi học được hôm ấy là: người ta không đau vì thua một trận. Người ta đau vì thua đúng người mà mình không muốn thua.

Với bóng đá Việt Nam, Thái Lan chính là người đó. Mối tương quan ấy đã định hình nền bóng đá khu vực trong nhiều thập kỷ, và nó khiến một trận gặp Pakistan mang theo cả một gánh nặng tâm lý không tương xứng với vị thế của nó trên bảng đấu. Đây là điểm mù lớn nhất của câu chuyện này: người ta đang nói về một trận vòng bảng, nhưng thực chất họ đang nói về một vết thương cũ.

Trong buổi họp báo, Kim Sang Sik hai lần gửi lời cảm ơn tới người hâm mộ, những người có mặt trên khán đài và những người theo dõi qua màn hình. Một huấn luyện viên hiếm khi nhắc tới người hâm mộ hai lần liên tiếp trong cùng một buổi nói chuyện, trừ khi ông cảm nhận được rằng sự thất vọng của họ đang ở mức cần được xoa dịu. Đây là một kỹ thuật quản trị dư luận quen thuộc: thừa nhận nỗi đau trước, rồi hướng ánh mắt về một mục tiêu có thể thắng, rồi tri ân những người đã ở lại.

Người hâm mộ ở lại. Đó là chi tiết quan trọng nhất, và cũng là chi tiết dễ bị bỏ qua nhất.

Nhưng người hâm mộ ở lại cũng có nghĩa là họ sẽ nhìn vào khung thành. Nếu Le Giang Patrik không kịp bình phục, và nếu Trung Kien, một người chưa được thử lửa nhiều ở đẳng cấp này, phải vào sân, thì mọi con mắt sẽ đổ dồn về phía cầu thủ ấy. Đó là loại áp lực mà một thủ môn có thể cảm nhận trong từng nhịp chạm bóng, từng lần phát bóng, từng pha ra vào. Trong trường hợp xấu nhất, chấn thương của Le Giang sẽ trở thành cái cớ, và Trung Kien sẽ trở thành người chịu trận.

Mỗi quả penalty hỏng là một câu chuyện chưa được kể bằng bàn tay run rẩy. Ở đây, câu chuyện chưa được kể nằm ở một cánh tay còn đau.

Trận gặp Pakistan không có vùng đệm. Thắng thì đi tiếp, không thắng thì dừng lại. Với một đội bóng được đánh giá cao hơn, kiểu trận đấu này tạo ra một loại rủi ro đặc biệt: kỳ vọng cao, sai số thấp. Một trận hòa cũng đủ để kết thúc giải đấu, và đủ để biến mọi lời nói về sự trưởng thành thành một lời bào chữa muộn màng.

Bóng đá Việt Nam trong nhiều năm đã xây dựng bản sắc bằng tổ chức, bằng kỷ luật, bằng tinh thần tập thể, chứ không bằng những ngôi sao có giá trị chuyển nhượng cao. Khi cách chơi ấy gặp trở ngại, người ta thường tìm đến cảm xúc để lý giải, thay vì tìm đến dữ liệu. Đó là một phần lý do vì sao câu chuyện về nỗi đau lại lấn át câu chuyện về chiến thuật trong những ngày này.

Có một điều cần nói cho rõ ràng. Tên gọi của giải đấu, sự hiện diện của Pakistan, một liên đoàn Nam Á không thuộc ASEAN, trong cùng bảng, và thể thức trận tranh hạng ba giữa hai đội nhì bảng, đều là những chi tiết không khớp với thể thức truyền thống của các giải vô địch khu vực. Điều đó không làm thay đổi những gì sẽ diễn ra trên sân vào ngày 2 tháng 10, nhưng nó nhắc tôi rằng mọi kết luận về cấu trúc giải đấu nên được kiểm chứng trước khi tin.

Điều chắc chắn hơn cả là trạng thái của đội tuyển Việt Nam lúc này: một đội bóng tầm cỡ khu vực đang tạm thời bị đẩy xuống nhánh an ủi, phải chiến đấu cho một suất hạng ba trong khi người hâm mộ vẫn còn đang tiêu hóa cú sốc mang tên Thái Lan. Áp lực lên Kim Sang Sik không đến từ bảng đấu. Nó đến từ ký ức.

Tôi viết về bóng đá, nhưng thật ra tôi viết về những con người đang chạy trên cỏ. Và con người ở đây không dừng lại ở Kim Sang Sik. Có một thủ môn với hai mũi khâu ở khuỷu tay, đang chờ kết quả kiểm tra. Có một thủ môn dự bị đang chờ tên mình được xướng lên. Có hơn bốn nghìn người đã hát suốt chín mươi phút trong một đêm xuống hạng ở London, và bây giờ có thể là hàng vạn người như thế trên khán đài Hà Nội.

Đội tuyển Việt Nam sẽ bước vào trận gặp Pakistan với một mục tiêu rõ ràng và một khung thành còn bỏ ngỏ. Kết quả sẽ đến trong vòng chín mươi phút, và nó sẽ quyết định rất nhiều thứ: một suất vào trận tranh hạng ba, một chút giá trị thương mại cho liên đoàn, một chút thể diện khu vực, và một phần áp lực trên vai người huấn luyện viên.

Nhưng có một thứ mà kết quả ấy không thể quyết định. Đó là việc liệu bóng đá Việt Nam có học được cách đứng dậy sau một cú ngã, hay chỉ học được cách chờ trận tiếp theo để quên đi trận vừa qua. Khoảng cách giữa hai điều ấy lớn hơn nhiều so với ba điểm trước Pakistan.

Mùa hè sân vắng là khi tôi nghe rõ nhất trái tim đang đập của trò chơi này. Và ở Hà Nội, trong những ngày này, sân không vắng. Khán đài sẽ đầy. Điều còn lại cần được trả lời là liệu trái tim ấy có đập đủ mạnh để che đi tiếng run của một bàn tay đang giữ khung thành.